Architect Frans Lourijsen – de grote onbekende
auteur Peter van Dam
harde kaft, 144 pagina’s, 184 afbeeldingen
uitgeverij de onderste steen, Nijmegen
ISBN: 978-90-822156-7-0
Op 8 mei 2025 presenteerde auteur, historicus Peter van Dam in de Albert Vogelzaal zijn onlangs verschenen en buitengewoon boeiende boek ‘architect Frans Lourijsen – de grote onbekende’.
“Een groot talent en noeste werker met grootse plannen” (Peter van Dam)
Veel architecten hebben in de vorige eeuw hun stempel gedrukt op het uiterlijk van Den Haag. Frans Lourijsen (1889-1934) bleef een grote onbekende, maar wordt nu geëerd met een boek van historicus Peter van Dam.
(Algemeen Dagblad, 27 mei 2025)
Uit de inleiding (fragment):
De geschiedenis leert dat het leven en werk van Franciscus (Frans) Lodewijk Johannes Lourijsen ook met betrekking tot de Nieuwe Haagse School tot nu toe ernstig onderbelicht zijn gebleven. Het professionele bestaan van Frans Lourijsen blijkt goeddeels verbonden te zijn geweest met de onroerend goed maatschappij Nationaal Grondbezit en architect Jan Wils, met wie hij verschillende gebouwen heeft neergezet. Als sociale en kunstzinnige ontmoetingsplaats neemt de Haagse Kunstkring een bijzondere plaats in. Lourijsen is, net zoals Jan Wils, Pieter Hofman en Jan Altorf, werkend lid van de tweede afdeling van de Kring (architectuur en kunstnijverheid). Het is een sectie die een aantal belangrijke tentoonstellingen organiseert. Daarbij spelen thema’s als volkswoningbouw (1919), wandschilderkunst (1921) en Den Haag in de laatste 25 jaar (1923). Deze laatste expositie is bedoeld als representatief overzicht van de Haagse Architectuur.
Voor alle kunstdisciplines geldt met name de Kring als een populaire gunfactor naast een invloedrijke netwerkomgeving en ontmoetingsplaats voor de onderling verbonden kunstenaars. Bekende leden zijn architecten als Hendrik Petrus Berlage (1856-1934), Jacobus (Co) Johannes Brandes (1884-1955), Hendricus Theodorus Wijdeveld (1885-1987) en Johannes (Jan) Duiker (1890-1935). Hoewel Lourijsen al in 1920 als sociëteitslid staat genoteerd, wordt hij in oktober 1931 officieel geballoteerd tot werkend lid van de afdeling architectuur.
Lourijsen mag representatief worden genoemd voor de eigentijdse architectuurstroming die bekendheid krijgt als de Nieuwe Haagse School, een bouwstijl ontstaan uit een samensmelting van werken voortgebracht door de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright (1867-1959), gecombineerd met Amsterdamse Schoolarchitectuur en beïnvloed door het kubisme uit de Stijlgroep.
De term ‘Nieuwe Haagse School’ ontstaat naar aanleiding van een architectuurtentoonstelling gehouden in de Haagse Kunstkring (1920). Daar wordt de naam voor het eerst gebruikt in een kritische beschouwing opgetekend door de Amsterdammer Cornelis Jouke Blaauw (1885-1947).
De Nieuwe Haagse School is ondertussen populairder dan ooit en vindt stevige navolging in huidige nieuwbouwprojecten.
Het werk van Lourijsen is hoofdzakelijk te vinden in Den Haag, maar hij was ook actief in onder andere Bergen (NH), Leiden, Utrecht en Wageningen.
In het boek wordt uitgebreid en gedetailleerd ingegaan op zijn werk. Het is rijk geïllustreerd met o.a. ontwerptekeningen, plattegronden, beeldhouwwerken, afbeeldingen flatgebouwen, woonhotels.
architectenweb.nl
Affiche voor kunstnijverheid- en bouwkunsttentoonstelling
in de Haagse Kunstkring,
P.A.H. Hofman, 1931
Omslag boek ‘architect Frans Lourijsen – de grote onbekende‘